Trowanty to żywe kamienie. Jak to – żywe? Przecież jeszcze do niedawna z całą pewnością mogliśmy powiedzieć, że kamień to najlepszy przedstawiciel przyrody nieożywionej. Tymczasem trowant to dowód na to, że kamień też może żyć własnym życiem. O co chodzi z żywymi skałami w Rumunii?
***
- Trowanty występują w górach Trascaul, wzdłuż drogi do miejscowości Costești w Rumunii.
- Żywe kamienie zbudowane są z mieszaniny piasku i żwiru.
- Dla ochrony okazów utworzono Narodowy Rezerwat Muzeum Trowantów.
Czym są trowanty?
Są to piaskowce, a dokładniej konkrecje, czyli agregaty mineralne, które powstały wskutek stopniowego narastania minerałów wokół obiektu w skale. Czasem konkrecja tworzy się wokół otoczaka innej skały, a czasem wystarczy po temu ziarenko piasku. Przerastanie zawsze odbywa się od jądra konkrecji (środka kamienia) ku zewnętrznym warstwom. Trowanty przyjmują formę kulistą, czasem elipsoidalną lub soczewkowatą. Mogą być malutkie, o długości nieprzekraczającej milimetr, albo bardzo duże – największe okazy osiągają wielkość 10 metrów.
Kiedy powstały trowanty?
Żywe kamienie powstały około 6,5 miliona lat temu w miocenie. Wtedy w miejscu dzisiejszego występowania trowantów znajdowała się delta rzeki. Woda nanosiła piasek, a między ziarenkami krążyły roztwory, z których wytrącały się węglany. Te związki sprawiały, że dochodziło do nieregularnej cementacji osadów. Z kolei w następstwie zjawisk sejsmicznych proces diagenezy i stwardnienia masy osadowej nie nastąpił – zamiast tego uformowały się luźne, obłe skały, które dziś nazywamy trowantami.
Co w tym nadzwyczajnego?
Trowanty nie byłyby niczym dziwnym, gdyby nie fakt, że kamienie potrafią rosnąć, a nawet przemieszczać się i „rozmnażać”. Te zjawiska można obserwować w trakcie ulewnych deszczy, kiedy to konkrecje wchłaniają krople wody wraz z zawartymi w nich minerałami. Prawdopodobnie zachodzą wtedy reakcje chemiczne, na skutek których wewnątrz skał wzrasta ciśnienie. To z kolei powoduje wzrost i zmianę kształtu kamieni. Dodatkowo bywa, że podczas zmiany kształtu kamienia następuje przesunięcie jego środka ciężkości, a co za tym idzie przesunięcie całej skały.
„Rozmnażanie się” trowantów następuje przez pączkowanie – w kontakcie z wodą na powierzchni kamieni tworzą się okrągłe wypustki, które mogą się oderwać.
Trowanty w Rumunii
Żywe kamienie znajdziemy nie tylko w Costești. Występują też w innych miejscach w Rumunii, a należą do nich rezerwat Babele de la Ulmet w górach Buzau czy góry Mezeş. Jednak to właśnie rezerwat Muzeum Trowantów w Costești zawiera największą liczbę zebranych żywych skał. Muzeum otwarto w 1996 roku, a wstęp jest bezpłatny. Nieopodal znajduje się też bezpłatny parking, przy drodze DN67 prowadzącej z Ramnicu Valcea do Targu Jiu, tuż przed Horezu. Obszar rezerwatu nie jest w żaden sposób ogrodzony i możemy go odwiedzać przez cały rok. Na terenie rezerwatu znajdują się tabliczki informacyjne w języku rumuńskim i angielskim.
Lokalne wierzenia
Mieszkańcy okolicy wierzą, że trowanty przynoszą szczęście, dlatego umieszczają je w swoich ogrodach i pielęgnują. Podlewanie ma zapewnić im wzrost, a mieszkańcom dobrostan. Legenda głosi, że trowanty zostały zrzucone przez chmury. Te ostatnie chciały być lekkie i unieść się jak najwyżej. Ich ciężar przybrał formę kamieni, które osiadły na ziemi.
Wiola Imiolczyk
