Czy klasyczne bluzy polarowe odeszły do lamusa, gdy zwodzeni przez marketingowe narracje uwierzyliśmy w wyższość ich „nowoczesnych” następców? Choć uzbrojeni w technologie rodem z kosmosu, może wcale nie przerośli protoplasty? Oto test innego rodzaju: nie tyle sprzętu, co przyzwyczajenia. Stare kontra nowe: czy ulubiona bluza z przełomu tysiąclecia przegrywa w szrankach z grid fleece i active insulation? Sprawdźmy czy czasem nie daliśmy się nabrać specom od marketingu.
***
Poniższy tekst jest próbą rzetelnego zestawienia różnych technologii, materiałów i rozwiązań, ale nie ukrywam, że jest też subiektywny: lubię tradycyjne polary. Chyba każdy, kto zaczął swoją przygodę z górami w latach 90. lub 00. ma nadal przynajmniej jeden ulubiony, stary i wysłużony polar. W moim przypadku to ten, który z największą przyjemnością zakładam wieczorem, by usiąść przy ognisku. Albo popracować w ogrodzie. Albo założyć pod kurtkę przeciwdeszczową w chłodny jesienny dzień, gdy idę na zwykły spacer do lasu. W nim jest mi najprzyjemniej. On jest tym najbardziej niezniszczalnym elementem outdoorowej garderoby, który po wyciągnięciu z prania, pomijając kilka dziur od iskier ogniska, nadal wygląda praktycznie jak nowy.
Postaram się dojść do wniosków możliwie obiektywnych, ale zaczynam więc subiektywnego punktu wyjścia:
- Lubię tradycyjne, grube polary.
- Ich główną wadą jest objętość.
- Główną zaletą – komfort, dla mnie nieporównywalny z żadnym nowoczesnym materiałem.
- Gdy pakuję się do samochodu, zawsze zabieram gruby polar.
- Gdy pakuję mały plecak – raczej coś innego.
Dzisiaj marki outdoorowe prześcigają się na tym polu. Dla warstwy pośredniej, której głównym zadaniem jest ochrona przed zimnem, mamy do wyboru wiele różnych rozwiązań. Oczywiście warstwy tej często używamy również jako warstwy ostatniej – zewnętrznej. Te dwa zastosowania wpływają znacząco na ocenę i porównanie różnych propozycji. Dodatkowo pod uwagą trzeba wziąć różnorodne warunki (pogodowe i aktywności). Postaram się więc nie tylko ocenić poszczególne parametry, ale również przytoczyć przykładowe „scenariusze”, w których dane rozwiązania sprawdzają się lepiej lub gorzej.
Dostępne typy warstwy ciepłej
W poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie, czy tradycyjny polar może stawać w szranki z nowoczesnymi rozwiązaniami, najpierw przejrzałem dostępne produkty i podzieliłem je na kilka kategorii. Oceny przedstawiam w tabeli poniżej, ale najpierw kilka słów o każdej z nich.
Oldschool:
- Klasyczny polar średniej gramatury
200–300 g/m², tradycyjny fleece. - Cienki / lekki polar
100–150 g/m², microfleece itp. - Bluza bawełniana
pozatechniczna, ale warto ją uwzględnić jako punkt odniesienia i alternatywę realnie używaną w sytuacjach outdoorowych.
Newschool:
- High-loft fleece
bardzo puszyste, ciepłe i przytulne. - Grid fleece / polar strukturalny
z kanałami i siatkową konstrukcją, np. Polartec Power Grid. - Active insulation
aktywne ocieplenie, np. Polartec Alpha, Air Mesh, Active Evolve. - Lekka syntetyczna kurtka ocieplana / „synthetic puffy”
cienkie, pakowne i trwałe modele przeznaczone głównie jako warstwa docieplająca. PrimaLoft, Coreloft, Thermoball i podobne. - Lekki sweter puchowy / down sweater
cienka kurtka puchowa, przede wszystkim na postój, super lekka, pakowna, delikatna. - Cienka warstwa z merino
merino jako warstwa grzejąca, nie tylko typowy baselayer. - Grubsza bluza / dzianina merino
bardziej odpowiednik polaru niż bielizny termicznej. - Softshell ocieplany
warstwa łącząca izolację z ochroną przed wiatrem. - Softshell nieocieplany
technicznie nie jest typową warstwą izolacyjną, ale w praktyce często zastępuje polar dzięki ochronie przed wiatrem. - Ocieplana hybryda
różne strefy: fleece/stretch + syntetyczna izolacja + materiał wiatroodporny.
Porównanie warstw zapewniających ciepło
Skala 1–5: 5 oznacza najlepszy wynik w danej kategorii. W przypadku pakowności 5 oznacza najmniejszą objętość po spakowaniu.
| Kategoria | Ciepło | Ciepło / masa | Oddychalność | Ochrona przed wiatrem | Wysychanie | Pakowność / ciepło | Komfort | Trwałość | Aktywność | Postój | Uniwersalność |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| OLDSCHOOL | |||||||||||
| Klasyczny polar 200–300 | 4 | 3 | 3 | 2 | 4 | 2 | 5 | 5 | 2 | 4 | 5 |
| Cienki polar 100–150 | 2–3 | 3 | 4 | 1 | 5 | 3 | 5 | 4 | 3 | 1 | 5 |
| Bluza bawełniana | 2 | 1 | 2 | 1 | 1 | 1 | 5 | 3 | 1 | 3 | 3 |
| NEWSCHOOL | |||||||||||
| High-loft fleece | 4-5 | 3 | 3 | 1 | 3 | 1 | 5 | 4 | 1 | 5 | 4 |
| Grid fleece | 3–4 | 4 | 4-5 | 2 | 4 | 3 | 4 | 4 | 4 | 3 | 5 |
| Active insulation / Alpha | 3-4 | 4-5 | 5 | 1 | 5 | 5 | 4 | 2–3 | 5 | 4 | 4 |
| Lekki synthetic puffy | 4 | 4 | 1 | 4-5 | 3 | 4 | 4 | 3–4 | 2 | 4-5 | 5 |
| Lekki sweter puchowy | 5 | 5 | 1 | 4-5 | 1 | 5 | 3 | 2 | 1 | 5 | 4 |
| Cienka warstwa z merino | 2 | 3 | 4 | 1 | 4 | 3 | 3 | 3 | 3-4 | 2 | 5 |
| Grubsza dzianina z merino | 3–4 | 3 | 4 | 1 | 3 | 3 | 4 | 4 | 2-3 | 4 | 4 |
| Softshell ocieplany | 4 | 2 | 2 | 5 | 2 | 2 | 4 | 5 | 2 | 4 | 5 |
| Softshell nieocieplany | 2 | 1 | 2 | 5 | 3 | 1-2 | 3 | 5 | 3 | 2 | 5 |
| Ocieplana hybryda | 3-4 | 4 | 3-4 | 4 | 3-4 | 3-4 | 4 | 3-4 | 4 | 3 | 5 |
Najważniejsze zalety i wady poszczególnych warstw + obszary zastosowania
| Kategoria | Największe zalety | Największe wady | Najlepsze zastosowanie |
|---|---|---|---|
| Klasyczny polar | Komfort, ciepło, trwałość, szybko wysycha | Duża objętość po spakowaniu | Biwak i codzienne używanie w oparciu o dom/auto |
| Cienki polar | Komfort, prostota, szybko wysycha | Słaba izolacja | Umiarkowana aktywność, jako warstwa pośrednia |
| Bluza bawełniana | Komfort, przyjemna w dotyku | Słaba izolacja, waga, wilgoć | Miasto, biwak, luźny outdoor |
| High-loft fleece | Bardzo ciepła i przytulna | Ogromna objętość | Biwak i codzienne używanie w oparciu o dom/auto |
| Grid fleece | Oddychalność, wszechstronność | Słaba ochrona przed wiatrem | Trekking, skitouring, wspinanie |
| Active insulation / Alpha | Dobra termika podczas ruchu, niska waga i objętość | Mniejsza uniwersalność i trwałość | Bardzo intensywny wysiłek |
| Lekki synthetic puffy | Ciepło, mała objętość i odporność na wilgoć, wszechstronność | Mniejszy komfort | Postój, trekking, góry |
| Lekki down sweater | Najlepszy stosunek ciepła do masy | Mniejszy komfort, wrażliwość na wilgoć, delikatna | Postój, biwak, niskie temperatury |
| Cienka warstwa merino | Komfort i wszechstronność | Słaba ochrona przed wiatrem | Aktywność, podróż |
| Grubsza dzianina merino | Komfort i termika | Słaba ochrona przed wiatrem, objętość | Chłód, spokojny trekking |
| Softshell ocieplany | Ochrona przed wiatrem i częściowa ochrona przed wilgocią | Cięższy i mniej pakowny | Zmienna pogoda, skitouring |
| Softshell nieocieplany | Ochrona przed wiatrem przy dobrej oddychalności | Słaba izolacja, niski komfort | Zmienna pogoda, rower, skitouring |
| Ocieplana hybryda | Wszechstronność | Skomplikowana konstrukcja – duże różnice między konkretnymi modelami | Intensywny outdoor, zmienna pogoda |
Wnioski wynikające z prostej matematyki
Jeśli potraktujemy wszystkie 11 parametrów równorzędnie (choć nie powinniśmy) i dla zakresów przyjmiemy wartość środkową, wychodzą takie średnie:
| Miejsce | Typ | Ocena średnia / 5 | Co go definiuje |
|---|---|---|---|
| 1 | Active insulation | 3,95 | najlepszy do aktywności, świetna oddychalność, bardzo dobra relacja ciepła do masy i pakowność |
| 2 | Ocieplana hybryda | 3,77 | najbardziej wszechstronny kompromis, pod warunkiem, że znajdziemy odpowiedni dla siebie model |
| 3 | Grid fleece | 3,73 | bardzo dobry balans oddychalności,, trwałości i uniwersalności, świetna do wielu aktywności |
| 4 | Lekki synthetic puffy | 3,59 | dobry kompromis między ciepłem, pakownością, wiatrem i trwałością |
| 5 | Klasyczny polar 200–300 | 3,55 | bardzo komfortowy, trwały i uniwersalny, ale przegrywa masą, pakownością i nie nadaje się do intensywnych aktywności |
| 6 | Softshell ocieplany | 3,36 | świetna ochrona przed wiatrem i trwałość, ale słaba pakowność i stosunek ciepła do wagi |
| 7 | Cienki polar | 3,32 | prostota, komfort, szybkie wysychanie, ale słaba izolacja i trwałość |
| 8 | Lekki sweter puchowy | 3,32 | rewelacyjne ciepło do masy i pakowność, ale bardzo wąskie zastosowanie i niska trwałość |
| 9 | Grubsza dzianina merino | 3,27 | komfort, oddychalność i przyzwoita uniwersalność, ale słabsza pakowność i brak ochrony przed wiatrem |
| 10 | High-loft fleece | 3,14 | bardzo ciepły i komfortowy, ale ogromna objętość |
| 11 | Cienka warstwa merino | 3,05 | uniwersalna i dobra do ruchu, ale jako samodzielna warstwa daje mało ciepła |
| 12 | Softshell nieocieplany | 2,95 | świetny jako ochrona przed wiatrem, ale wymaga uzupełnienia inną warstwą zapewniającą ciepło |
| 13 | Bluza bawełniana | 2,09 | komfortowa, ale pod względem technicznym przegrywa na każdym polu |
Wnioski osobiste
- W sytuacjach intensywnego outdooru najlepiej sprawdzą się nowoczesne rozwiązania takie jak active insulation, grid fleece czy hybrydy (pod warunkiem, że dobre i dobrze dobrane do aktywności).
- Nowoczesne rozwiązania zapewniają lepszy stosunek ciepła do masy i objętości.
- Ze względu na powyższe tradycyjne polary przegrywają z active insulation, grid fleece i hybrydami.
- Tradycyjne polary są wygodniejsze i przyjemniejsze w dotyku niż propozycje newschoolowe, z wyjątkiem puchatych polarów high-loft, które niestety zajmują jeszcze więcej miejsca i są mniej trwałe.
- Bluzy bawełniane są bardzo wygodne i jeszcze przyjemniejsze w dotyku, są cięższe niż polary, dłużej wysychają i łatwo się brudzą.
- W kategorii tradycyjnych polarów wygrywają te grubsze. Cieńsze przegrywają z nowoczesnymi następcami na wielu frontach, między innymi trwałości i odporności na wiatr. W zasadzie nie sprawdzają się jako warstwa zewnętrzna.
- Ze względu na powyższe, tradycyjne polary 200-300 gr. wygrywają z high-loft, cienkimi polarami i bluzami bawełnianymi.
- Dla zapewnienia najlepszej izolacji termicznej podczas spoczynku lepiej siegnąć po lekką kurtkę puchową lub syntetyczną. Oba rozwiązania zapewniają równocześnie dużo lepszą ochronę przed wiatrem. Niestety, założone bezpośrednio na skórę, nie są przyjemne w dotyku.
- Lekki sweter puchowy zapewnię lepsze ciepło oraz lepszy stosunek izolacji do wagi i objętości niż lekki sweter syntetyczny, ale w niektórych sytuacjach syntetyk wygrywa ze względu na znacznie wyższą wytrzymałość i odporność na wilgoć (do ciorania lepszy syntetyk).
- Ze względu na powyższe, w sytuacjach gdzie konieczna jest lepsza izolacja termiczna i ochrona przed wiatrem tradycyjny polar przegrywa z lekkimi puffy (syntetycznymi i naturalnymi). Jest za to przyjemniejszy w dotyku, bardziej trwały i lepiej oddycha.
- Wełna sprawdza się dobrze w wielu sytuacjach, ale zazwyczaj jako warstwa uzupełniająca. Dobrze radzi sobie z potem i zapewnia oddychalność, ale równocześnie jest bardzo przewiewna. Jak samodzielna warstwa docieplająca tradycyjny polar wygrywa.
- Zazwyczaj większe pole manewru – regulacji temperatury w zależności od aktualnych warunków i sytuacji – zapewniają dwie warstwy niż jedna.
- Jak zawsze w outdoorze – nie ma rozwiązań uniwersalnych, w zależności od sytuacji, warunków i aktywności należy sięgać po najbardziej odpowiednie rozwiązania.
Czy polar odchodzi do lamusa? Ostateczny werdykt
Cały czas używam polarów, a nawet bluz bawełnianych. Na biwaku, przy ognisku, podczas przerw między wspinaniem (bouldering, lina). Wiem, że nie są „dobre”, ale czuję się w nich po prostu najlepiej. Wygoda i przyjemny w dotyku materiał – w tych luźnych sytuacjach outdoorowych – mają dla mnie większe znaczenie, niż to czy bluza zajmuje więcej miejsca w plecaku. Dodatkowo te elementy garderoby są zazwyczaj dość trwałe i niedrogie. Te dwa parametry sprawiają, że można w nich ciorać (ognisko, wspinanie, inne brudne „roboty”).
Na rower zakładam softshsell. Lub grid fleece, gdy jest cieplej. W zależności od temperatury pod to idzie zwykła bielizna termiczna lub właśnie wspomniane tu też cienkie merino.
Na skitury hybrydę z nieprzewiewnym frontem z ocieplaną syntetyczną i elastycznymi, przewiewnymi rękawami. Na zjazd hardshell. Na super zimno jeszcze lekki puch w plecaku.
Tu znajdziecie test fajnego rozwiązania hybrydowego:
Na wspinanie latem w górach zazwyczaj coś w stylu active isolation lub cienki fleece grid + grubszy fleece grid / softshsell. Wiadomo, warunki są różne, ale tu bardzo ważna jest dla mnie miękkość (swoboda ruchów). Czasem przewiewność – wtedy softshsell bez ocieplenia (bo dwoma warstwami mogę manipulować.
Na trekking z plecakiem active isolation lub cienki grid fleece. Lub cienkie merino. Do tego inne warstwy w plecaku w zależności od warunków i temperatury.
Wniosek: niestety nie da się wyłonić jednego zwycięzcy i na pewno nie byłby nim polar. Ale stara dobra bluza (najlepiej z kapturem), miękka, ciepła i niezniszczalna, nadal będzie kompanem podczas większości moich przygód. Nawet jeśli nie zabiorę jej w góry, na pewno będzie czekać w bagażniku i wskoczę w nią po zakończeniu akcji, by poczuć się przytulnie.
Polar’s not dead!
