Pioruny i burze: 7 faktów, które warto znać

Pioruny są niebezpieczne, zwłasza jeśli lubimy spędzać czas na świeżym powietrzu i często przebywamy na otwartych przestrzeniach – nie tylko w idealną pogodę. Dlatego w Outdoor Magazynie co roku aktualizujemy poradniki i obalamy mity dotyczące burz z piorunami. Ale! Pioruny to też jedne z najbardziej spektakularnych i najciekawszych zjawisk w przyrodzie. Jeśli możemy je obserwować z bezpiecznego miejsca, wprawiają w zachwyt. Oto kilka ciekawostek na ich temat.

***

1. Każdy piorun powoduje grzmot – nawet jeśli go nie słychać

Piorun rozgrzewa powietrze wokół siebie w ułamku sekundy. Powietrze gwałtownie się rozszerza i powstaje fala dźwiękowa, czyli grzmot. Dzieje się tak zawsze, choć czasem widzimy „ciche błyskawice” – dźwięk grzmotu po prostu do nas nie dociera.

2. Dźwięk pioruna zależy od rodzaju wyładowania

Krótki, ostry trzask oznacza zwykle bliskie wyładowanie typu chmura-ziemia. Długi, rozciągnięty pomruk oznacza, że piorun przemieszcza się bardziej poziomo, wewnątrz chmury lub między chmurami. Każde kolejne „uderzenie” w tym pomruku to fragment wyładowania rozgałęziającego się po niebie.

3. Policz sekundy, żeby ocenić odległość burzy

To prosty sposób na określenie odległości od burzy, który może przydać się na szlaku. Od momentu błysku licz sekundy do usłyszenia grzmotu. Każde 3 sekundy odpowiadają mniej więcej kilometrowi odległości. Jeśli grzmot słychać po mniej niż 5 sekundach od błysku, burza jest blisko i robi się naprawdę niebezpiecznie.

Profesjonalny poradnik na temat bezpiecznego zachowania w trakcie burz znajdziecie tutaj:

• Bezpieczeństwo podczas burzy: jak chronić się przed uderzeniem pioruna

4. Najdłuższy piorun na świecie miał 829 kilometrów

W 2017 roku nad Teksasem, Oklahomą, Arkansas, Kansas i Missouri przeszło wyładowanie, które rozciągnęło się na 515 mil, czyli 829 kilometrów. Naukowcy odkryli je dopiero podczas ponownej analizy danych satelitarnych, a Światowa Organizacja Meteorologiczna oficjalnie potwierdziła rekord. Piorun trwał niespełna 8 sekund. Dla porównania – to mniej więcej tyle, ile w prostej linii dzieli Paryż od Wenecji.

5. Wulkany też produkują pioruny

Chmury pyłu wulkanicznego potrafią gromadzić ładunek elektryczny, podobnie jak chmury burzowe. Czasem ładunek jest na tyle duży, że nad erupcją pojawiają się błyskawice. To samo zjawisko obserwuje się też w chmurach związanych z silnymi tornadami i huraganami.

6. Piorun użyźnia glebę

Wyładowanie atmosferyczne ma na tyle dużą energię, że rozbija cząsteczki azotu znajdujące się w powietrzu. Uwolnione atomy azotu łączą się z tlenem i tworzą azotany – związki niezbędne dla zdrowia gleby i roślin. To jeden z naturalnych sposobów, w jaki azot trafia z atmosfery do ziemi.

7. W Polsce najwięcej burz ma Podhale

Liczba dni burzowych w Polsce wynosi zwykle od 20 do 25 w roku, ale na terenach górskich jest wyraźnie wyższa. Najbardziej burzowym regionem kraju jest Podhale, gdzie pioruny biją średnio przez 34 dni w roku. Rekord należy do Kasprowego Wierchu – w 1963 roku burze odnotowano tam aż 54 razy. W całej Polsce piorun zabija średnio od 3 do 5 osób rocznie, najczęściej mężczyzn przebywających na otwartej przestrzeni.

Bonus: „latarnia z Maracaibo”

Jeśli chcesz odwiedzić miejsce, gdzie pioruny biją najczęściej na świecie, udaj się nad jezioro Maracaibo w Wenezueli. Nad ujściem rzeki Catatumbo około 300 razy w roku dochodzi do wielogodzinnych wyładowań atmosferycznych. Fenomen ten, zwany relampago del Catatumbo, nocą widoczny jest z odległości 400 km i dzięki swojej regularności wykorzystywany był do nawigacji przez załogi statków, zyskując też przydomek „latarni z Maracaibo”. Liczba wyładowań potrafi tam przekroczyć milion rocznie!

Źródła: Światowa Organizacja Meteorologiczna, Wikipedia, Backpackers