Drugie miejsce na Mammoth Trail Fest, cztery zwycięstwa w Szwajcarii w mniej niż miesiąc i miejsce w pierwszej trzydziestce kobiet Golden Trail World Series w ubiegłym sezonie. Pochodząca z Ekwadoru Péma Franchi ma już wyniki pozwalające rywalizować z dorosłymi. Jej wiek budzi jednak kontrowersje, a czasem nawet nie pozwala jej startować w niektórych zawodach.
***
Początki kariery młodej zawodniczki
We wrześniu 2025 roku Péma Franchi zajęła drugie miejsce w Dragon’s Back Ascent, biegu pod górę podczas Mammoth Trail Fest w Kalifornii. Trasa miała 4,8 km i 730 m przewyższenia i kończyła się wysokości ponad 3300 m. Tego ranka zawodniczki biegły przy silnym wietrze, lodowatym deszczu i temperaturze kilku stopni. Péma miała 12 lat. Upadła, ale kontynuowała z zakrwawionym kolanem, wyprzedzając znacznie bardziej doświadczone zawodniczki.
Péma prowadziła niemal do końca podbiegu. Wyprzedziła ją dopiero pod koniec Amerykanka Sarah Kushner:
Jeszcze niewiele ponad kilometr przed metą była przede mną. Próbowałam ją wyprzedzić, ale biegłyśmy obok siebie. Nie odpuszczała i cały czas wywierała na mnie presję. W końcu udało mi się przejść do przodu, dosłownie o włos. Robi ogromne wrażenie. Ma wielki talent. Zajdzie daleko.
Dwa dni po Dragon’s Back Ascent zajęła piąte miejsce w kobiecym Trailfest 26K. Do zwyciężczyni, 29-letniej Amerykanki Caroline Alcorty, straciła 12 minut. Stała się sensacją międzynarodowej sceny biegowej. Dziś może rywalizować na wymagających trasach z zawodniczkami dwa, a nawet trzy razy starszymi.
Świetny sezon 2026 w Szwajcarii
Między sierpniem a wrześniem 2026 roku wygrała cztery biegi trailowe w Szwajcarii:
- Vouvry–Taney (8,4 km i 1100 m przewyższenia),
- Wildstrubel by UTMB (10 km i 520 m),
- Ovronnaz–Rambert (8,4 km i 1340 m),
- KM de Chando (4 km i 1000 m).
Komentarz 13-letniej zawodniczki
Atmosfera tego sportu jest wyjątkowa. Cały czas jestem w górach, wśród szczytów i lasów. Kiedy biegnę, czuję się blisko natury, czuję się wolna. Cały czas staram się też przekraczać własne granice. To, że jestem bardzo młoda jak na ten sport, a już osiągam dobre wyniki, jeszcze bardziej mnie motywuje. Biegi są trudne, ale są otwarte dla wszystkich. To wyzwanie sprawia mi przyjemność.
Skąd wzięła się pasja?
Péma urodziła się w Ekwadorze. Jej rodzice mają pochodzenie francusko-szwajcarskie i brazylijskie. Początkowo uprawiała pływanie na wodach otwartych. Rodzina mieszkała wcześniej we Francji, gdzie urodził się jej starszy brat Noam, a później w Indiach. Ostatecznie rodzice osiedlili się w Ekwadorze, szukając życia bliżej natury. Kupili małe gospodarstwo niedaleko Cuenci, w Andach, na wysokości około 2550 m.
Pływanie na wodach otwartych szybko stało się ważną częścią życia Noama i Pémy. W wieku 18 lat Noam wygrał klasyfikację generalną francuskiego krajowego cyklu w tej dyscyplinie. Péma zaczęła pływać w wieku 3 lat, a w wieku 6 lat startowała już w zawodach na wodach otwartych.
Pod koniec 2023 roku oboje spróbowali trailu. Podczas zawodów w górach koło ich domu, w Cuence, 10-letnia Péma wygrała kobiecy bieg na 5 km, a 19-letni Noam zwyciężył na 10 km wśród mężczyzn. Niedługo później Noam zrezygnował z pływania i przeszedł na trail.
Kontrowersje: intensywne treningi, kontrakty, ograniczenia w startach
Ich ojciec Gilberto trenował ich w obu dyscyplinach. Uważa, że lata pływania ułatwiły im przejście do biegania:
Bardzo wcześnie rozwinęli zdolności aerobowe. Péma często trenowała, bo patrzyła na brata i chciała robić to samo.
Gilberto mówi, że zawsze stopniowo zwiększał ich obciążenia treningowe, najpierw w pływaniu, a później w trailu. Nie chciał przekraczać ich możliwości.
Nie chcemy przesadzić. Nie chcemy, żeby doznali kontuzji ani żeby stracili przyjemność z tego, co robią.
Péma, podobnie jak Noam, otrzymuje sprzęt i wsparcie w podróżach od kanadyjskiej marki butów trailowych Norda oraz Petzla. Założyciele Nordy, Nick Martire i Willa Leus-Martire, zainteresowali się rodzeństwem w 2024 roku, gdy dowiedzieli się, że Péma już wtedy biegała w butach ich marki. Od tego czasu ich relacje z rodziną Franchi się umocniły.
Norda nie zaproponowała jednak Pémie profesjonalnego kontraktu ze względu na jej wiek. Willa Leus-Martire:
Mamy dwie córki, w wieku 13 i 17 lat, które też uprawiają sport. Wyobrażenie sobie, że robią to, co Péma, odbiera mi mowę. Dużo rozmawialiśmy z jej rodzicami o tym, żeby zachować przyjemność, jaką daje jej bieganie. Ona nadal jest dzieckiem. Między 12. a 18. rokiem życia może się zmienić bardzo wiele. Na razie chcemy przede wszystkim zapewniać jej buty, jeśli ich chce i potrzebuje, oraz pomóc jej zachować tę przyjemność. Tyle.
Wyniki pozwalają Pémi rywalizować ze znacznie starszymi i bardziej doświadczonymi zawodniczkami, ale nie dają jej dostępu do wszystkich zawodów. Wiele biegów trailowych ma limit wieku, zależnie od zawodów wynoszący od 16 do 20 lat. Niektórzy organizatorzy odmawiają Pémi startu. Inni robią wyjątek i odstępują od regulaminu. Swoją decyzję tłumaczą na przykład tak – mówi Brendan Madigan, współzałożyciel Broken Arrow Skyrace:
Każdą sytuację rozpatrujemy osobno, ale wiemy, że Péma potrafi biegać z dorosłymi i rywalizować z nimi. Jeśli chcemy wspierać przyszłość naszego sportu, czasami trzeba zrobić wyjątek dla tak nietypowych zawodniczek, które w tak młodym wieku mogą rywalizować z dorosłymi.
Problemy podczas finału we Włoszech i opinia dyrektora cyklu Golden Trail
W 2025 roku Péma zdobyła w Golden Trail World Series, jednym z głównych międzynarodowych cykli trailowych, wystarczająco dużo punktów, by znaleźć się wśród 30 najlepszych kobiet klasyfikacji generalnej. Jej brat Noam również znalazł się w pierwszej 30 mężczyzn. Oboje mogli więc wystąpić w finale 11 i 12 października w Ledro we Włoszech.
Organizatorzy byli gotowi przyjąć Pémę, ale Włoska Federacja Lekkoatletyczna wymagała ukończonych 20 lat. Greg Vollet, dyrektor cyklu, poprosił o specjalną zgodę. Została odrzucona. Vollet:
Najpierw zastanawiałem się, czy bieganie takich dystansów w jej wieku jest dla niej dobre i czy w ogóle powinna startować. Ale uważam, że lepiej realizować marzenia niż później żałować. Znam ją od ponad dwóch lat i mam pełne zaufanie do jej możliwości w Golden Trail World Series, choć nadal radzę jej wybierać krótkie dystanse. Zaleciłem też jej rodzicom, żeby byli uważni: nie wywierali na nią presji, dbali o przyjemność z biegania i uwzględniali zmiany, które jej ciało przejdzie w okresie dojrzewania.
„Cudowne dziecko”
Ostatecznie Federacja pozwoliła Pémi wystartować w prologu finału poza konkurencją, jako zawodniczce otwierającej trasę. Prolog był rozgrywany na czas, miał 6,9 km, 556 m przewyższenia i 556 m zejścia. Péma ukończyła go w czasie poniżej 46 minut. Taki wynik dałby jej 21. miejsce wśród 47 zawodniczek w oficjalnej klasyfikacji.
Następnego dnia pokonała również 21 km finału, ale poza klasyfikacją. Jej czas 2 godz. 43 min dałby jej 17. miejsce wśród 72 zawodniczek, zaledwie 21 minut za zwyciężczynią, Amerykanką Lauren Gregory.
Katie Asmuth, profesjonalna ultra-runnerka i matka dwójki dzieci, mieszka w Mammoth Lakes i kilka razy widziała Pémę podczas zawodów:
To bez wątpienia cudowne dziecko. Jest zdeterminowana i bardzo zaangażowana. Mam wrażenie, że to dopiero początek. Jako matka wiem jednak, że zmiany, które czekają ją w okresie dojrzewania, mogą być wyzwaniem.
Sama Péma chce nadal się rozwijać:
Chcę się poprawiać, żeby pewnego dnia móc rywalizować z najlepszymi na świecie.
Źródła: Outside, Péma Franchi Instagram
